Kordon Kanı Bankacılığı

Fatih Esen | Gebelik & Doğum | 0 Yorum

Kordon kanı zengin bir kök hücre kaynağıdır. Kök hücrelerin bugün için en önemli kullanım alanı kemik iliği nakilleridir. Uygun kemik iliği aranan hastaların ne yazık ki önemli bir kısmında uygun kemik iliği aile üyeleri arasında bulunamamakta ve yabancı kemik iliğine ihtiyaç duyulmaktadır. Kordon kanında bulunan kök hücrelerin kemik iliği naklinde kullanımı diğer kök hücre kaynaklarına göre birçok avantaj sağlamaktadır. Bazı hastalıkların tedavisinde kordon kanı rutin kullanıma girmiştir. Birçok hastalıkta çalışmalar devam etmektedir.

Kordon kanının günümüzde kullanıldığı hastalıklar:

  1. Kemik iliği yetmezlikleri
  2. Hemoglobinopati
  3. Lösemi
  4. Lenfoma

Henüz araştırmaların devam ettiği hastalıklar

  1. Doğumdan sonra ortaya çıkan işitme kaybı
  2. Otizm
  3. Otoimmün hastalıklar(tip I diyabet,sistemik lupus eritematosus)
  4. Serebral palsi
  5. Nörodejeneratif hastalıklar (Alzheimer ve Parkinson hastalığı)
  6. Travmatik beyin hasarı
  7. Yenileştirici(rejeneratif)  tıp- “Gençlik aşısı ??”

Dünyada kordon kanı bankacılığı gittikçe yaygınlaşmaktadır. Bilinen iki tür saklama yöntemi mevcuttur. Birincisi allojenik yöntem adı verilen, gönüllü ailelerden alınan ve gerektiğinde herkes için kullanılabilen kanların saklandığı kordon kanı bankalarıdır. Kamuya ait kordon kanı bankaları bağış yöntemiyle çalışmakta, kordon kanının alınması ve saklanması için hiçbir ücret talep edilmemekte ve gerektiğinde kordon kanı ücretsiz olarak kullandırılmaktadır. Bu bankalar sayesinde toplanan tüm kordon kanları için ulusal bir veri tabanı oluşturulabilmektedir. Sadece Amerika’da 2010 itibariyle 34 adet kamuya ait kordon kanı bankası bulunmaktadır. Bu yöntemle kordon kanı saklandığında, gerektiğinde kullanılma olasılığı 1/60’dır.Diğer yöntem ise otolog kordon kanı bankacılığıdır yani özel kordon kanı bankacılığıdır. Özel kordon kanı bankacılığı yapan şirketler gerektiğinde, sadece alınan kişinin kendisine veya ailesine kullanmak üzere belirli bir ücret karşılığında kordon kanının alınıp saklanmasını üstlenirler. Veriler kamuya açık değildir. Yapılan istatistiklerde göre özel kordon kanı bankalarında saklanan kordon kanının kullanılma olasılığı 1/2500 olarak hesaplanmıştır ( %0.04 ).

Amerika’da Kadın Doğum, Çocuk Hastalıkları ve Kemik iliği nakli  ile ilgili, akademik kurumlar, eğer ailede alınan kordon kanının kullanılmasını gerektirecek bir hastalık tanısı önceden konulmuşsa (hedefli donasyon) özel kordon kanı bankacılığını önermektedir.

Anne adayı son 1 yıl içinde dövme yada piercing yaptırmışsa, daha önce kanser tanısı almış ve tedavi görmüşse, hepatit B ,hepatit C,HIV ,HTLV  ve sifilis mikrobu taşıyorsa kordon kanı alınamamaktadır.

Kordon kanı, bebek doğduktan sonra kordonun kesilmesinden hemen sonra genellikle  plasenta çıkarılmadan kordona girilen bir iğne vasıtasıyla toplanır. Yeterli kanı toplayabilmek kordonun kesilmesi geciktirilmemeli ve hızlı davranılmalıdır. Erken doğan bebeklerde kordon kanının erken kesilmesi yenidoğanda kansızlık yapabileceği için, sadece kordon kanı alabilmek için erken doğan bebeklerde kordonun hızlı kesilmesi önerilmemektedir. Genellikle kordon kanı saklama torbasına 75-125 ml kan toplanabilir. Plasentanın ağırlığı, bebeğin ağırlığı, dolayısıyla doğum sırasında gebelik haftası toplanan kanın miktarını belirleyen önemli faktörlerdir. Dolayısıyla erken doğumlarda kordonun kesilmesi için hem bir süre beklemek gerektiğinden, hem de plasenta ve bebeğin ağırlığı daha düşük olacağından yeterli miktarda kan ve kök hücre toplanamayabilir.

Tüm işlem yaklaşık 5 dakika sürmektedir. Toplanan nakledilinceye kadar kan oda sıcaklığında tutulabilir.

Toplanan kök hücreleri belirli bir süre(genellikle 15 yıl) saklanabilmektedir. Daha ileri dönemde hücrelerde bir sorun olmasa bile vericide bir hastalık saptanması durumunda, toplanan kök hücre sayısı vücut ağırlığına göre yeterli olmayacağı için, kullanım olasılığı azalmaktadır.

Kendisinde genetik hastalık olan bir bebeğin hastalığının tedavisinde kendi kök hücreleri kullanılamamaktadır.

Özel kordon kanı toplamanın toplam maliyeti ortalama olarak ilk yıl için  1500 USD, takip eden yıllar için ise  her yıl için ortalama 100 USD civarındadır.

Ülkemizde Sağlık Bakanlığı bir yönetmelikle kordon kanı bankacılığı yapan kurumların kuruluş ve çalışmalarını düzenlemiştir.

Henüz ülkemizde göbek kordonu kök hücresini gerektiğinde herkesin kullanımı için saklayan, ücretsiz çalışan bir kamu kurumu mevcut değildir. Özel kordon kanı bankacılığı yapan, bu konuda üniversitelerle işbirliği içinde olan, hazırlanan mevzuatlara göre çalışan şirketler mevcuttur.

 

Dileğimiz bu hizmetin kamusal bir zeminde de, maddi bir çıkar gözetilmeden verilebilmesidir. Böylelikle ulusal göbek kordon kanı veri tabanı oluşturulabilecek, gerekli olduğunda uygun kök hücresinin tespiti ve kullanılması kolaylaşacak ve ihtiyacı olan herkes için kullanımı mümkün olabilecektir.

 

Referans:

Bu yazının bazı bölümleri Postgraduate Obstetrics &Gynecology dergisinin Vol 34,Number 15,2014 sayısından yararlanılarak hazırlanmıştır.

Sosyal Medyada Paylaşın :
Footer 1
Footer 1
Footer 1
Footer 1
Footer 1
YUKARI